Απρόσμενη Αιγιάλεια, στης Ελίκης την ανέμη τυλιγμένη
5.0/5 rating 1 vote
κείμενο: Ελένη Α. Παπαδοπούλου | φωτογραφίες: Ελένη Α. Παπαδοπούλου

Απ’ το γυαλό στο έλατο

Λίγα μόνο λεπτά της ώρας και βρίσκεσαι απ’ τον ζεστό ήλιο και την αλμύρα της θάλασσας στην δροσερή αγκαλιά του δάσους και τα γλυκά νερά του Κράθι, του Τσιβλού, του Σελινούντα... Μια γέφυρα, μια δρασκελιά και βρίσκεσαι στο Γαλαξίδι, την Ιτέα... Από το βότσαλο, την αμμουδιά και την ψαροταβέρνα, σε δυο ανάσες-δρόμο διασχίζεις το φαράγγι του Βουραϊκού με τον ηρωικό Οδοντωτό. Κι απ’ την κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα της παραλίας αναβαπτίζεσαι στο δασικά ειδύλλια του Κλωκού και των Αροανίων, τα κατάφυτα χωριά του Παναχαϊκού, πλάι σε κρήνες πλατανόσκεπες, γεφύρια και ιστορικά πυργόσπιτα... Αν στο άκουσμα «Αιγιάλεια» δεν σε κυκλώνουν συνειρμοί και εικόνες είναι γιατί έμεινε μακριά απ’ τα μεγάφωνα που διαλαλούν τουριστικούς προορισμούς. Και η μοίρα του αυτοκινητόδρομου το θέλησε να προσπερνάμε τα κατώφλια της χωρίς να «παραβιάζουμε» τις ορθάνοιχτες θύρες της.

Ένα ανάγλυφο μοναδικό

Από το όριο της Κορινθίας μέχρι της παρυφές του Ρίου, ένα παιχνίδι μεταξύ βουνού και θάλασσας μοιράζει τα προσκλητήρια του νέου Δήμου Αιγιάλειας. Προικισμένος με τα δώρα έξη Καποδιστριακών Δήμων, ενώθηκε σ’ ένα ψηφιδωτό πολύχρωμο και πολύτροπο με πολλές άγνωστες και απρόσμενες ψηφίδες. Τα νώτα της προστατεύονται από τις στιβαρές ράχες του Χελμού, του Κλωκού και του Παναχαϊκού ενώ τα βορινά της νέμονται τα δώρα του Κορινθιακού κόλπου. Ανάμεσα σ’ ετούτα τα «ακραία» στολίσματα ξεχύνεται ένα γόνιμο ανάγλυφο από φαράγγια, γήλοφους και λόφους, όπως το σμίλεψαν οι ποταμοί στα αιώνια εργαστήρια τους για να φιλοξενήσουν απέραντους αμπελώνες και ελαιώνες. Ο Κριός, ο Κράθις, ο Βουραϊκός, ο Κερυνίτης, ο Σελινούντας, ο Μεγανίτης και ο Φοίνικας με τους παράπλευρους χειμάρρους τους, κατεβάζουν αργά-αργά την πραμάτεια τους  στην πεδιάδα και χάνονται στον Κορινθιακό. Αυτή η σχεδόν απότομη υψομετρική απόσβεση των βουνών μέσα στο κύμα χαρίζει στην Αιγιάλεια ένα τοπίο μοναδικό και ένα προνομιούχο μικροκλίμα που το διαφεντεύουν τα θερινά μελτέμια.
Οι πρώην Δήμοι που συμπράττουν σ’ αυτή την αναπάντεχη χώρα είναι της Αιγείρας, της Ακράτας, του Διακοπτού, του Αιγίου, της Συμπολιτείας και του Ερινεού. Εκλεκτοί γείτονες στα ανατολικά η Ευρωστίνα και νοτιοανατολικά τα Καλάβρυτα. Η θέση της Αιγιάλειας στην μοραΐτικη κορωνίδα είναι αυτή που μηδενίζει τις αποστάσεις για μια πληθώρα συναρπαστικών, διάσημων αλλά και ανεξερεύνητων προορισμών.


Της φύσης τα μνημεία και τα καμώματα

Το πιο φημισμένα φυσικά αξιοθέατα της Αιγιάλειας είναι το Φαράγγι του Βουραϊκού και ο Χελμός με τα Ύδατα της Στύγας. Προστατευόμενα από το δίκτυο Natura 2000, καταφύγια άγριας ζωής και κιβωτοί απαράμιλλων τοπίων που τα διατρέχει το διεθνές ορειβατικό μονοπάτι Ε4. Ο επισκέπτης, όμως θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα πλήθος άγνωστων τοπίων και βιότοπων που θα μπορούσαν να μετουσιώσουν την περιοχή συνολικά σε επικράτεια προστατευόμενη.
Στην δυτική Αιγιάλεια ανήκει το ωραιότερο, ίσως, τμήμα του Παναχαϊκού, με το μεγαλύτερο μέρος του όρους μέσα στο όρια του πρώην Δήμου Ερινεού. Το περίφημο δάσος της Ζήριας με την Άνω Ζήρια και τα ωραία αρχοντικά της, είναι η πατρίδα του ποιητή Γιάννη Κουτσοχέρα. Στο Δαμανίκι, το καταφύγιο Πρασσούδι σας ανταμείβει με υπέροχη θέα. Στο Άνω Σαλμενίκο η φαντασία θα αναπλάσει το Κάστρο της Ωριάς. Απ’ το χωριό Κρήνη της Συμπολιτείας ξεκινούν μαγευτικές διαδρομές. Παραδοσιακοί νερόμυλοι και κρήνες, ρεματιές, πετροχώρια, μοναστήρια... τα αντίδωρα του οδοιπόρου.
Το όρος Κλωκός με το φαράγγι του Σελινούντα ορθώνεται στο κέντρο του ορεινού φράγματος, με υψόμετρο 1777 μ., δασωμένο με έλατα και πουρνάρια και το γραφικό χωριό Πτέρη, φωλιασμένο στα 1000 μέτρα για να ξαποστάσει τους φυσιολάτρες.
Στα παράλια του Αιγίου η λιμνοθάλασσα Αλυκή με το παρατηρητήριο πουλιών και τους φτερωτούς μόνιμους ή διαβατάρικους επισκέπτες της είναι μια αναπάντεχη όαση που έμαθε να συμβιώνει με τους ανθρώπους.
Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους έχουν χαρακτηριστεί η Λίμνη Τσιβλού, μια νεαρή καλλονή στον κόρφο κατάφυτων ολόγυρα πλαγιών, η περιοχή Μπουφούσκια Αιγίου με τα εντυπωσιακά βραχώδη γλυπτά και σπήλαια και το απόκρυμνο βραχομόρφωμα που φιλοξενεί τη σκήτη του Αγίου Οσίου Λεοντίου στα χωρικά της Μονής Ταξιαρχών και στην ευρύτερη επικράτεια του Κλωκού.. Η Μπουφούσκια, ορθοπλαγιά με απόκρημνους σχηματισμούς και χαράδρες στην όχθη της διευρυμένης κοίτης του Κερυνίτη, είναι δημιούργημα του μεγάλου σεισμού που αφάνισε την Ελίκη το 373 π.Χ.
Μνημεία της Φύσης έχουν χαρακτηριστεί ο Πλάτανος του Παυσανία στην παραλιακή καρδιά του Αιγίου, οι 12 Βρύσες, λίγο βήματα κάτω απ’ το υπεραινόβιο πλατάνι και οι βελανιδιές στο χωριό Καλαμιάς της Ακράτας.
Όλες αυτές οι τοποθεσίες προστατεύονται από την περιβαλλοντική Νομοθεσία και προσθέτουν επίσημα στην Αιγιάλεια ένα φυσικό κεφάλαιο ανεκτίμητο και πολύμορφο. Ωστόσο, αν σ’ αυτά τα αγαθά συνυπολογίσουμε τα προστατευόμενα προϊόντα της γης, την σταφίδα Βοστίτσα (Π.Ο.Π.), τον Ροδίτη Οίνο (Π.Ο.Π.) και τους ποιοτικούς οίνους (Π.Γ.Ε. Πλαγιές της Αιγιάλειας), κι αν ακόμα προσθέσουμε τα δεκάδες χιλιόμετρα ακτογραμμής στον ευαίσθητο Κορινθιακό, τότε σχεδόν ολόκληρη η Αιγιάλεια αποτελεί έναν φυσικά μνημειώδη τόπο.

Η αρχαιότερη Ομοσπονδία Πόλεων στον κόσμο;

Ίσως η σπουδαιότερη παράδοση που έχουμε από την αρχαία Αιγιάλεια να είναι αυτή της συνένωσης των πόλεων. Η Α’ Αχαϊκή Συμπολιτεία (Ιωνική) των αρχαϊκών χρόνων βρήκε πρόσφορο έδαφος αφού η πόλη του Αιγίου δημιουργήθηκε με συνοικισμό ήδη στην προϊστορική αρχαιότητα. Όταν ο σεισμός του 373 π.Χ. κατέστρεψε την έδρα της Συμπολιτείας, την Ελίκη, η ηγεμονία πέρασε στο Αίγιο που το 281-280 π.Χ. γίνεται έδρα της Β΄ Αχαϊκής Συμπολιτείας, της περίφημης Δωδεκαπόλεως (Κοινό Αχαιών).
Η περιοχή κατοικείται αδιάλειπτα από τη νεολιθική εποχή και έχει δώσει στην Αχαΐα τους σημαντικότερους γενάρχες της. Τους πρώτους αυτόχθονες Πελασγούς διαδέχθηκαν οι Ίωνες και αργότερα οι Αχαιοί. Ο Παυσανίας ονομάζει Αιγιαλό την παραλιακή χώρα από την Σικυώνα ως την Ηλεία ενώ ως Αιγιάλεια την αναφέρει ο Στράβων. Λιγοστές αναφορές έχουμε στις αρχαίες πηγές για την Αιγιάλεια κι αυτό συντηρεί το πέπλο του μύθου και του μυστηρίου με κορυφαίο το αίνιγμα της Ελίκης που αφάνισε ο σεισμός του 375 π.Χ. Στα σημερινά όρια του Δήμου Αιγιάλειας, όμως, αναπτύχθηκε το δίκτυο της Αχαϊκής Δωδεκάπολης: Ελίκη, Αίγιο, Αιγείρα, Αιγές, Βούρα, Ρύπες, Πελλήνη και Κερύνεια εκ των οποίων 4 αναφέρονται στον «νηών κατάλογο» του Ομήρου. Σύμφωνα με την παράδοση, στο ιερό του Ομαγυρίου Διός του Αιγίου οι Έλληνες αρχηγοί πήραν την απόφαση της εκστρατείας κατά της Τροίας. Οι αρχαιολογικές έρευνες, που τα τελευταία χρόνια γίνονται πιο συστηματικά, έχουν βεβαιώσει 3 από τις θέσεις της Δωδεκάπολης, το Αίγιο, την Αίγειρα και την Κερύνεια. Η Βούρα ακολούθησε την τύχη της Ελίκης στον καταστροφικό εκείνο σεισμό, ωστόσο, ισχυρές ενδείξεις των ερευνητών την τοποθετούν  στο Κάστρο του Άνω Διακοπτού. Πρόσφατα οι αρχαιολόγοι Ανδρέας Βόρδος και δρ. Ερωφίλη Κόλλια έδωσαν στην δημοσιότητα στοιχεία για την αποκάλυψη 5 αρχαϊκών και κλασικών ιερών με σημαντικότερο τον δωρικό, περίπτερο, εκατόμπεδο ναό του 6ου π.Χ. αιώνα στο πλάτωμα Τραπεζάς Αιγίου, μεταξύ των χωριών Κούμαρη και Χατζή, στη θέση του οποίου κατά πάσα πιθανότητα αναπτύχθηκαν οι αρχαίες Ρύπες. Στην θέση Βουνί, βόρεια της Μαμουσιάς Διακοπτού, όπου και η αρχαία πόλη Κερύνεια, οι ερευνητές αποκάλυψαν μεγάλο δωρικό ναό του 6ου αιώνα π.Χ. και έναν μικρότερο του 4ου π.Χ. αι. Νότια της Κερύνειας εντοπίστηκε εκτεταμένος Πρωτοελλαδικός οικισμός. Το αρχαίο Αίγιο βρισκόταν στην ίδια θέση με την σημερινή πόλη, σε πολλά σημεία της οποία έχουν ανασκαφεί ερείπια όλων των εποχών, βρέθηκαν τάφοι, επιγραφές και πολλά ακόμα ευρήματα. Οι Αιγές τοποθετούνται στα βόρεια του χωριού Άμπελος, δυτικά της Αίγειρας όπου ήρθαν στο φως λείψανα οχύρωσης.

Ελίκη, η «Ατλαντίδα» της Αιγιάλειας

Η θρυλική Ελίκη που κατά την παράδοση βυθίστηκε αύτανδρη στο τραγικό «τσουνάμι» του 4ου π.Χ. αιώνα παραμένει η πλέον ποθητή πόλη των ερευνητών που την αναζητούν τόσο στη θάλασσα όσο και στη στεριά και συγκινεί την διεθνή επιστημονική κοινότητα. Η αρχαιολόγος Ντόρα Κατσωνοπούλου, Πρόεδρος της Εταιρείας Φίλων της Αρχαίας Ελίκης, έχει αφιερωθεί στην αποκάλυψή της ενώ είναι πολλοί οι κάτοικοι, φίλοι και προσωπικότητες, αρωγοί στο ερευνητικό έργο. Η πόλη-αρχηγός της Α’ Αχαϊκής Συμπολιτείας ήταν περίφημη στον κλασικό κόσμο για το ιερό του Ελικώνιου Ποσειδώνα. Δημιουργήθηκε την εποχή του Χαλκού –πριν από τα Τρωικά- και ίδρυσε αποικίες στην Κάτω Ιταλία και την Μικρά Ασία. Και μπορεί οι υποθαλάσσιες έρευνες να μην έδωσαν ως τώρα τους αναμενόμενους καρπούς, οι χερσαίες αναζητήσεις όμως των τελευταίων χρόνων αρχίζουν να ανταμείβουν τον πολύχρονο μόχθο. Το 2004, η ΣΤ’ ΕΠΚΑ, έφερε στο φως μεγάλο γεωμετρικό, αψιδωτό ναό, στα Νικολαίικα του Διακοπτού, δυτικά της κοίτης του Κερυνίτη ποταμού. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι ανήκει σε ευρύτερο ιερό που ταυτίζεται ίσως με τον ζητούμενο Ελικώνιο Ποσειδώνα. Ευρήματα που καλύπτουν πολλές χρονικές περιόδους της Ελίκης αποκαλύπτει συνεχώς η σκαπάνη και πυργώνει το ενδιαφέρον όσο ξετυλίγει το νήμα της.

Ένα θέατρο κοιτάει τη θάλασσα

Μέχρι η Ελίκη να μας αποκαλύψει όλα τα μυστικά της, ο σπουδαιότερος, επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος της Αιγιάλειας παραμένει το θέατρο της Αιγείρας, ένα από τα ωραιότερα της χώρας μας, λαξεμένο κατά το μεγαλύτερο μέρος του πάνω σε φυσικό βράχο. Χωρητικότητας 3000 ατόμων, κατασκευάστηκε τον 3ο αι. π.Χ. και είναι ίσως το μόνο που από το κοίλο του και από θέση περίοπτη προσφέρει εκπληκτική θέα στη θάλασσα. Ο Όμηρος αναφέρει την Αίγειρα με το όνομα Υπηρεσία και ανήκε στην ηγεμονία του Αγαμέμνονα. Ο κάτοικοι μετονόμασαν την πόλη όταν περιμένοντας την εισβολή των Σικυωνίων επινόησαν ένα σωτήριο τέχνασμα. Έδεσαν τη νύχτα στα κέρατα των κατσικιών  αναμμένες δάδες και ξεγέλασαν τους εισβολείς οι οποίοι πίστεψαν ότι κατέφθασε συμμαχικός στρατός στην πόλη και αποσύρθηκαν. Θεωρώντας ότι το τέχνασμα το ενέπνευσε η θεά Άρτεμις έχτισαν ιερό της Αγροτέρας και ονόμασαν την πόλη Αίγειρα. Προφανώς η περιοχή διέθετε πολλά κοπάδια αιγών αφού υπήρχε και η γειτονική πόλη Αιγές που ενώθηκε αργότερα με την Αίγειρα. Ωστόσο και η αιγαία καταγωγή τους συνδέεται μάλλον με τα τοπωνύμια. Πολύχρονες οι ανασκαφές στην περιοχή (από το 1916), έγιναν συστηματικότερες από το 1972 (Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο) και συνεχίζονται μέχρι σήμερα φέρνοντας αδιάκοπα στο φως νέα ευρήματα.  Στο χώρο του θεάτρου αποκαλύφθηκαν μεταξύ άλλων 5 ναοί, ένας των οποίων με υπέροχο ψηφιδωτό δάπεδο στο σηκό που παριστάνει αετό να κατασπαράζει φίδι. Ο ναός αποδίδεται στον Δία (κατ’ άλλους στον Διόνυσο) αφού στο σηκό του βρέθηκε μαρμάρινη κεφαλή από καθιστό άγαλμα το οποίο μάλλον ταυτίζεται με τον ένθρονο Δία του Ευκλείδη που αναφέρει ο Παυσανίας. Στα ανατολικά του θεάτρου αποκαλύφθηκε Γυμνάσιο ελληνιστικών χρόνων, Τυχείο που φιλοξενούσε αγάλματα, ναός και άγαλμα που αποδίδονται στη θεά Τύχη.
Σε μικρή απόσταση από το θέατρο, σε στρατηγικό λόφο με εξαιρετική θέα οι ανασκαφές έφεραν στο φως την μυκηναϊκή Ακρόπολη της Αίγειρας. Παρά τις καταστροφές από τις αρόσεις του εδάφους βρέθηκαν ναοί, κτίρια, οχυρώσεις και πολλά ακόμα ευρήματα διαφόρων εποχών.
Ο αρχαιολάτρης επισκέπτης Αιγιάλειας πρέπει να θυμάται ότι η περιοχή διανύει την ανασκαφική της «εφηβεία», τα ευρήματα είναι πολλά και το έργο σε εξέλιξη…  Πολύτιμο οδηγό στις περιπλανήσεις του θα βρει στην έκδοση της ΣΤ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων: ΑΙΓΙΑΛΕΙΑ-Αρχαίες Πόλεις και Μνημεία (των Ανδρέας Γ. Βόρδος και Ερωφίλη-Ίρις Κόλια).

Χίλια-μύρια ακρογιάλια

Με βότσαλο, αμμοβότσαλο και κρυστάλλινα νερά. Κοσμοσύχναστες, απομονωμένες, με ταβερνάκια, κάμπιγκ και ξενώνες στα πόδια σας ή με συντροφιά τα πουλιά και πάντα με την απέναντι ακτή, τον Παρνασσό και τον Ελικώνα στο ταξιδιάρικο βλέμμα. Κάτω από τα αρμυρίκια, τις ομπρέλες και τις Γαλάζιες Σημαίες τους. Με το τραπεζάκι πάνω στο κύμα και τους ουζομεζέδες να σε σέρνουν απ’ τη μύτη… Για ερωτευμένους, για παιδιά, για κουρασμένους και «μνημονιακά οργισμένους», για ψάρεμα και clubbing, για ιστιοσανίδα, ιστιοπλοΐα, kite, βαρκάδα στο φεγγαρόφωτο ή για απλή άνευ όρων παράδοση στον ήλιο… Στα 55 χιλιόμετρα ακτογραμμής είναι αδύνατον να μη βρεις μια θάλασσα για σένα, μια παραλία για κάθε μέρα ή για κάθε σου επιθυμία. Στην Αλυκή θα κολυμπήσετε δίπλα στα αγριοπούλια της λιμνοθάλασσας. Η Ροδιά είναι ιδανική για όσους προτιμούν τις μικρές, μοναχικές παραλίες. Η Τράπεζα είναι πελώρια παραλία με λίγα ταβερνάκια. Η Άκολη, η πλαζ Εγκάλη, ο Ελαιώνας, τα Νικολαίικα, τα Σελιανίτικα, ο Λόγγος, ανήκουν στις κοσμοπολίτικες με μπαράκια και ταβέρνες και τουριστικές υποδομές. Στο Λαμπίρι το πεύκο κατεβαίνει με τη θάλασσα και ανήκει στους καταδυτικούς παραδείσους της Αχαΐας με οργανωμένες εξέδρες. Μαζί με τον γειτονικό Ψαθόπυργο φημίζονται για τους ψαρομεζέδες τους.

Κλουκινοχώρια-τα θαύματα της Στύγας

Απρόσιτο και παγερό, νοτισμένο από μυθικά έπη και θεϊκά διδάγματα, κυλάει το αθάνατο νερό της Στύγας απ’ τις σπηλιές της Νεραϊδοράχης στην απόκρημνη βραχοπλαγιά για να βυθιστεί στην κοίτη του Κράθι. Την κοιλάδα της Νωνάκριδος με τα περίφημα Κλουκινοχώρια  διάλεξε η φύση για κοσμηματοθήκη και παλάτι της. Περίφημοι οι Βαρβαρίτες μάστοροι, φύτεψαν στο ευλογημένο ετούτο άγριο περιβόλι χωριά και πέτρινα μνημεία ψυχικά συντονισμένοι με τη γη τους. Στα μέρη ετούτα παίχτηκε και το δράμα της τραγικής Γκόλφως. Λίγο έξω από το χωριό Σόλο, μέσα στα έλατα και την γαλήνη, η πέτρινη κρήνη της ηρωίδας του Περεσιάδη μνημονεύει το ερωτικό της ήθος. Από εδώ κινά και το δύσκολο μονοπάτι για τα Ύδατα Στυγός. Οι φυσικές αρετές του τόπου τον ανέδειξαν σε έναν από τους κορυφαίους προορισμούς για φυσιολάτρες με κορυφαίο τουριστικό καταφύγιο τη Ζαρούχλα. Στα όριά της βρίσκεται το μεγαλύτερο δάσος της Αχαϊας (Περιθωρίου-Ζαρούχλας) με μαύρη πεύκη, ελάτη, καστανιές… Ένα ονειρεμένος χωματόδρομος διασχίζει αυτόν τον πράσινο παράδεισο και καταλήγει στα μέρη του Φενεού και της Λίμνης του Δόξα. Ταβερνάκια, ξενώνες και μαγαζάκια με ντόπιες λιχουδιές ανάμεσα σε ιστορικά πυργόσπιτα και αρχοντικά καθιστούν τη Ζαρούχλα το πιο πολυσύχναστο χωριό της περιοχής. Ο περίφημος Πύργος της Ζαρούχλας, δεμένος με τον οπλαρχηγό Ασημάκη Φωτήλα, ανακαινισμένος σήμερα λειτουργεί ως ξενώνας.
Πρόσφατο απόκτημα του τόπου, ο αυτοκινητόδρομος που την ενώνει με το χιονοδρομικό κέντρο των Καλαβρύτων. Τα Κλουκινοχώρια πρωταγωνίστησαν στις επιχειρήσεις της Επανάστασης του ’21 και είναι κατάσπαρτα μνημεία των ηρώων και των μαχών της. Ανάμεσά τους, ο οπλαρχηγός Νικόλαος Σολιότης που πρώτος σήκωσε το λάβαρο της Επανάστασης στις 14 Μαρτίου του 1821. Στη γενέτειρά του, το χωριό Σόλο, στέκει όρθιος αλλά παραμελημένος ο πύργος του πλάι στην ωραία εκκλησιά του Αη-Γιώργη με το περίτεχνο ξύλινο τέμπλο όπου φυλάσσονται κειμήλιά του. Στην Αγία Βαρβάρα, το κεφαλοχώρι των πετροχτιστάδων, σώζεται και ο πύργος του οπλαρχηγού Σωτήρη Θεοχαρόπουλου. Σχεδόν σε όλα τα χωριά της Νωνάκριδος ο επισκέπτης θα βρει εξαιρετικά δείγματα ντόπιας αρχιτεκτονικής, θρησκευτικά μνημεία, κατοικίες επωνύμων που σημάδεψαν την ιστορία, καταλύματα και παραδοσιακές λιχουδιές, τρεχούμενα νερά, πεζοπορικά και ορειβατικά μονοπάτια αφού ο τόπος ανήκει στο προστατευόμενο πάρκο Χελμού-Βουραϊκού.
      


Τσιβλός, η στερνοκόρη της Νωνάκριδος

Θα κλείσει του χρόνου 100 χρόνια από τη γέννησή της. Δυο χρόνια μούγκριζε η γη απ’ τις υπόγειες μάχες του νερού να βρει περάσματα. Μια κατολίσθηση το 1912 έφραξε την κοίτη του Κράθι και μια Παρασκευή του Μάρτη, το 1913, εμφανίστηκε λασπωμένη και θορυβώδης στην κλειστή αγκαλιά δασωμένων πλαγιών, στα 800 μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Δυο χωριά, με ελάχιστα ευτυχώς θύματα, χάθηκαν στο βυθό της. Σήμερα αποτελεί μια από τις ωραιότερες λίμνες της Πελοποννήσου με νερά γαλαζοπράσινα, ένα σμαράγδι που μεθάει το βλέμμα. Μισή ώρα από την Ακράτα, 45 περίπου λεπτά από το Αίγιο, 10 χιλιόμετρα από τη Ζαρούχλα.

Το τραινάκι της μαγείας

Στην πλατεία του Σταθμού στο Διακοπτού ο παλιός «Μουτζούρης» προσμένει τον θαυμασμό πριν την επιβίβαση για ένα απ’ τα μαγευτικότερα ταξίδια της περιοχής. Ο θρυλικός Οδοντωτός δεν χρειάζεται συστάσεις. Ένα εισιτήρια για εβδομήντα λεπτά της ώρας σ’ ένα φαράγγι που μοιάζει να βγαίνει από σελίδες παραμυθιού. Ανταμώνει την διάσημη Ζαχλωρού, διασχίζει στοές και γκρεμούς, με τον Βουραϊκό ποταμό να κυλάει αστείρευτος και το κατάφυτο φαράγγι να συναρπάζει με τις εικόνες του ώσπου να καταλήξει στα Καλάβρυτα.

Στην πόλη του Αιγίου

Στην αμφιθεατρική πρωτεύουσα της Αιγιάλειας, ο επισκέπτης πρέπει να έχει στο νου του δυο χαρακτηριστικά που την διακρίνουν και την κάνουν άξια εξερεύνησης. Την καλλιέργεια και την ευγένεια των κατοίκων της που κρατάει απ’ τους αρχοντικούς καιρούς της σταφίδας και τα υπέροχα νεοκλασικά που άφησε πίσω της εκείνη η εποχή της ευημερίας και της άνθισης και που ξεπερνούν τα 80. Στο λιμάνι, οι παλιές σταφιδαποθήκες, άλλες ανακαινισμένες και σε λειτουργία ως εστιατόρια και καφετέριες και άλλες έρημες, η άλλοτε κραταιά χαρτοποιία Λαδόπουλου που στέκει τώρα σιωπηλή και ρυτιδωμένη, ο τεράστιος πλάτανος του Παυσανία και οι 12 βρύσες… συνθέτουν ένα σκηνικό κινηματογραφικό σπάνιο και νοσταλγικό. Από την δωδεκάκρουνη κρήνη που ονομάζεται και βρύση του μώλου, ρέει αδιάλειπτα από την αρχαιότητα το νερό πηγής που μνημονεύει ο Παυσανίας. Πάνω απ’ το λιμάνι ορθώνεται η πολιούχος Παναγιά η Τρυπητή ενώ η όμορφη πλατεία «Ψηλά Αλώνια» προσφέρει θαυμάσια θέα στον Κορινθιακό. Στην αρχιτεκτονική προίκα της πόλης ανήκουν μεταξύ άλλων η Παναγιά Φανερωμένη και η παλιά Δημοτική Αγορά που σήμερα φιλοξενεί το Αρχαιολογικό Μουσείο, και τα δύο έργα του Ερνέστου Τσίλλερ. Στα ωραιότερα νεοκλασικά της πόλης ανήκουν το Δημαρχείο και το Μέγαρο Παναγιωτόπουλου με τον υπέροχο εσωτερικό διάκοσμο αλλά είναι πραγματικά πολυάριθμα και αξιοπρόσεχτα τα αρχοντικά που θα συναντήσετε στους δρόμους και τα σοκάκια της Άνω Πόλης. Το Αίγιο έχει έντονη πολιτιστική και πνευματική ζωή και εμπορική κίνηση και σ’ αυτήν θ’ αναζητήσετε τα περισσότερα επώνυμα προϊόντα που παράγει η Αιγιάλεια. Οι Αιγιώτες είναι καλοφαγάδες και θα βρείτε πολλά ταβερνάκια και μπιστρό με άποψη, νόστιμο φαγητό και καλό κρασί, μπαράκια με καλή μουσική για κάθε προτίμηση. Θεατρικά δρώμενα, σινεμά, συναυλίες και καλλιτεχνικά γεγονότα είναι μόνιμα στα δρώμενα της πόλης.
Όπως όλες σχεδόν οι πόλεις της χώρας μας βιώνει τα σύγχρονα προβλήματα του αστικού χώρου και σαν στρατηγείο των ενωμένων υπό τον «Καλλικράτη» δήμων καλείται να ικανοποιήσει ανάγκες που συσσωρεύτηκαν με μειωμένους πόρους. Μιλώντας με τον Δήμαρχο κ. Στάθη Θεοδωρακόπουλο, χαρήκαμε για το πρόγραμμα ανακύκλωσης που βρίσκεται σε εξέλιξη τόσο στην πόλη όσο και την ύπαιθρο της Αιγιάλειας… «Χρειαζόμαστε την ένθερμη, συνειδητή συμμετοχή όλων των Δημοτών μας για να νικήσουμε το χαμένο χρόνο στο γόρδιο πρόβλημα των απορριμμάτων και να κερδίσουμε την επιβράβευση των επισκεπτών μας. Πιστεύω ότι η Αγιάλεια θα το πετύχει».

Αμπελώνες

«τα δε περί την Φελλόην,
ες φυτείαν αμπέλων
εστίν επιτήδεια»
Παυσανίας «Αχαϊκά VII, 26, 10»

Η Φελλόη που αναφέρει ο Παυσανίας ήταν πόλισμα της αρχαίας Αιγιάλειας στην περιοχή της σημερινής Αιγείρας. Οι Πλαγιές της Αιγιάλειας μνημονεύονται για τα αμπελοτόπια τους από την αρχαιότητα και αποτελούν σήμερα μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες αμπελουργικές ζώνες παγκοσμίως. Ανήκει στις λιγοστές περιοχές της χώρας μας με βορινή έκθεση χάρη στο ρήγμα του Κορινθιακού και το φυσικό οχυρό των βουνών της που την προφυλάσσουν απ’ τους Μεσογειακούς νοτιάδες και εκμεταλλεύονται τις βροχοπτώσεις της δυτικές Ελλάδας διαμορφώνοντας ένα παραγωγικό μικροκλίμα σε γόνιμα και στραγγερά εδάφη. Ανεβαίνουν κλιμακωτά από το υψόμετρο των 500 μ. έως τα 1050 μ. και αποτελούν κατάφυτους εξώστες του Κορινθιακού.
Εδώ είναι ο παράδεισος του πρόσχαρου Ροδίτη και η πατρίδα της Κορινθιακής μαύρης Σταφίδας. Και είχαμε την χαρά και την πολυτέλεια να μας μυήσει στα αμπελουργικά της άδυτα ένας άνθρωπος πρωτοπόρος στην ανάσταση της σύγχρονης ελληνικής οινοποιίας. Ο Κος Άγγελος Ρούβαλης, Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου και δημιουργός της οινοποιίας «ΟΙΝΟΦΟΡΟΣ», είναι πρόσωπο-καταλύτης στο χώρο του κρασιού αφού έχει συμβάλλει συνολικά στην ανάδειξη του ευρύτερου ελληνικού αμπελώνα. Τα κρασιά που παράγει η ΟΙΝΟΦΟΡΟΣ είναι πολυβραβευμένα ενώ η οινοποιία αποτελεί Σχολή για τους αμπελουργούς της Αιγιάλειας. Το «Ασπρολίθι» έχει κριθεί ως ο καλύτερος ελληνικός Ροδίτης οίνος, η φρουτώδης σειρά «Μικρός Βοριάς» αποτελείται από φρέσκα, ζωηρά και αρωματικά κρασιά ενώ ο ΙΑΝΟΣ είναι η γκάμα των παλαιωμένων οίνων της. Στον Κο Ρούβαλη χρωστάει η παραδοσιακή ποικιλία της Αιγιάλειας Λαγόρθι την διάσωσή της από τον αφανισμό. Από τα 50.000 περίπου στρέμματα του Αμπελώνα στα 10000 καλλιεργούνται οινοποιίσιμες ποικιλίες όπου εκτός από τις ντόπιες ποικιλίες (Ροδίτη, το Λαγόρθι, Μαυρούδι κλπ) ευδοκιμούν και κάποιες από τις διάσημες διεθνείς όπως Chardonnay, Sauvignon Blanc κλπ). Στην Ιστοσελίδα οινοποιίας  www.oenoforos.gr θα βρείτε πολλές πληροφορίες για τα αμπέλια και τους οίνους της Αιγιάλειας.

Τα Πριμαρόλια της «Μαυρομάτας Κίρκης»

Η γηγενής μαύρη Κορινθιακή σταφίδα, περίφημη ανά τον κόσμο με το όνομα Βοστίτσα, σημάδεψε τον 19ο αι. της Αιγιάλειας με μια εκρηκτική ευμάρεια που έμελλε να κλείσει με το τραγικό «δυστυχώς επτωχεύσαμε» του Τρικούπη στα 1893. Τον καιρό εκείνο, μια φυλλοξήρα που κατέστρεψε τους γαλλικούς αμπελώνες στάθηκε η αιτία υπερπαραγωγής της «Μαυρομάτας Κίρκης» και της μεγάλης οικονομικής άνθισης της περιοχής. Τα Πριμαρόλια, πλοία που φόρτωναν την πρώτη και εκλεκτότερη σοδιά της σταφίδας, έφευγαν για τα λιμάνια της Εσπερίας μέσα σε κατευόδιο πανηγυρικό, με κανονιοβολισμούς και προεόρτια για τα αναμενόμενα μεγάλα κέρδη. Όταν, όμως, τ’ αμπέλια της Γαλλίας αποκαταστάθηκαν και τα λιμάνια της έκλεισαν για τους σταφιδοπαραγωγούς, έσκασε το μεγάλο οικονομικό «κραχ» που σε πολλά θυμίζει την κρίση των ημερών μας. Η σταφίδα αποτελούσε την εποχή εκείνη το 50-70% των ελληνικών εξαγωγών και η απουσία πολιτικής πρόνοιας οδήγησε σε οικονομικά δράματα, κοινωνικές εκρήξεις και επαναστάσεις ανάλογες του καιρού μας. Το ««σταφιδικό ζήτημα» είχε λάβει για τη χώρα και το ελληνικό κοινοβούλιο διαστάσεις παρόμοιες με αυτές του «Μνημονίου»», μας λέει ο Αντιδήμαρχος  κ. Λεωνίδας Μαυρουδής. Ο τότε ελληνικός κόσμος «…μια μέρα αίφνης εξύπνησε από πλούσιος φτωχός, από ξεχρέωτος ως το λαιμό χρεωμένος». Μετά από μια περίοδο ιλιγγιώδους άνθησης που άφησε πίσω της αρχοντικά και σπουδαία πνευματική κληρονομιά, η Αιγιάλεια και η χώρα ολόκληρη, θρήνησαν τις απώλειες μιας παταγώδους κατάρρευσης απ’ την οποία χρειάστηκαν έτη πολλά για να αναρρώσει.
Ο χρόνος, όμως, αν δεν διδάσκει τον λαό μας, γιατρεύει με τη λησμονιά. Σήμερα η σταφίδα Βοστίτσα της ημιορεινής Αιγιάλειας παραμένει παγκόσμια κορυφή σε ποιότητα, καταχωρημένη από το 1993 ως Π.Ο.Π. με την Παναιγειάλεια Ένωση Συνεταιρισμών να είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας της.
Και τα Πριμαρόλια της θα «αρμενίσουν ξανά» από το 2012, αυτή τη φορά ως σύγχρονος θεσμός του Δήμου που θα αναβιώσει τον «πολιτισμό της σταφίδας» του χτες μέσα από την καλλιτεχνική ματιά του σήμερα, με πολυήμερες και πολύπλευρες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, γευσιγνωσία και προώθηση των τοπικών προϊόντων, διαγωνισμούς κ.ά.

Το Μουσείο Υδροκίνησης στην Εφταπίτα

Βρίσκεται σε παρόχθια του Μεγανίτη περιοχή και είναι ένα διατηρητέο και ανακαινισμένο πρωτοβιομηχανικό συγκρότημα που λειτουργεί με εκπαιδευτικά προγράμματα,  ξεναγήσεις και δραστηριότητες για όλες τις ηλικές. Το ιστορικό κτίριο αναφέρεται για στο χάρτη της Βοστίτσας του ενετικού Κτηματολογίου, μετατράπηκε σε βιομηχανικό υδροκινούμενο στις αρχές του 20ου αιώνα και λειτουργούσε μέχρι το 1969. Το Μουσειακό συγκρότημα είναι ιδιωτικό και λειτουργεί με ομαδικές επισκέψεις μετά από συνεννόηση.

Καταφύγια των Πιστών

Κατάσπαρτη είναι η Αιγιάλεια με θρησκευτικά μνημεία όλων των εποχών, μοναστήρια και εκκλησίες ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής ή συμβολικής αξίας. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν: Η ενεργή Ι.Μ. Παμμεγίστων Ταξιαρχών με την Σκήτη του Οσίου Λεοντίου την πολύπαθη ιστορία, τον ροδώνα και το εκπληκτικό της τοπίο στις υπώρειες του Κλωκού. Η Ι.Μ. Πεπελενίτσης (Ελπίς των Απελπισμένων) του 15ου αι.,  κοντά στο χωριό Κουνινά, η οποία πληγώθηκε βάναυσα από τις πυρκαγιές του 2007 αλλά σώθηκε ο ιερός ναός. Η έρημη σήμερα Ι.Μ. Αγίας Τριάδας Βουρών Διακοπτού, χτισμένη στα ερείπια αρχαίου ναού της Γαίας. Η Ι.Μ. Αγίων Αποστόλων στη Σελιάνα της Αιγείρας με τοιχογραφίες του 1621. Η γυνακεία Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου, 14ου αι., στο Βερίνο Συμπολιτείας. Η επίσης γυναικεία Μονή Παναγίας Ελεούσας Κύκκου (16ος αι.) στο Σαλμενίκο Ερινεού. Η Ι.Μ. Αγίας Τριάδας Ακράτας (17ος αι.) με θαυμάσιες τοιχογραφίες και σπάνια κειμήλια. Είναι αυτονόητο ότι πολυάριθμα είναι τα προσκυνήματα στην ορεινή και παράλια ζώνη που θα πρέπει να αναζητήσει ο πιο απαιτητικός επισκέπτης.

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    ΕΔΕΣΜΑΤΑ

    Θα απολαύσετε το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο της ορεινής ζώνης και θα αναζητήσετε τις τσακιστές ελιές. Την μοσχοβολιστή ροδοζάχαρη (γλυκό κουταλιού από ροδοπέταλα) που παρασκευάζεται στην Ιερά Μονή Ταξιαρχών. Συνοδεύει θαυμάσια γλυκά και παγωτά αλλά είναι υπέροχη και μόνη της. Θα συνοδεύσετε τα φαγητά σας με ντόπια λευκά ή κόκκινα κρασιά εστιάζοντας στον Ροδίτη οίνο επώνυμης ετικέτας. Τα πεδινά του Αιγίου φημίζονται για τα λεμόνια τους. Αναζητήστε στις ψαροταβέρνες την τοπική σπεσιαλιτέ μπουργέτο με κύριο ψάρι τον φρέσκο μπακαλιάρο και μια ξεχωριστή πεντανίστιμη σάλτσα. Στα ορεινά της Αιγιάλειας τον πρώτο λόγο έχουν τα κρεατικά με κορυφαίο το κατσικάκι αλλά εκεί είναι και ο παράδεισος των οσπρίων, των λαχανικών, των φρούτων. Τυριά, γιαούρτια και γενικά πεντανόστιμα και αρωματικά γαλακτοκομικά θα βρείτε επίσης στα ορεινά. Στην περιοχή της Ζαρούχλας αναζητήστε εκτός των άλλων και την πέστροφα από τον ποταμό Κράθι, την καρυδόπιτα της Αθηνάς στο καφέ-ΑΓΟΡΑ, γλυκά του κουταλιού και μαρμελάδες από το «Πανέρι της Κατερίνας», τυριά, ζυμαρικά, όσπρια, βότανα και ζυμωτό ψωμί στο μικρό μαγαζάκι ΑΡΙΑΔΝΗ. Χορταστικό και πεντανόστιμο σουβλάκι στην πλατεία Αγίας Λαύρας του Αιγίου. Τουτουμάκια (τραχανάδες, χυλοπίτες κλπ.) στην Ακράτα. Σαλμενιώτικες ελιές και τις σαλμενιώτικες ροζ ντομάτες. Φρούτα -στον καιρό τους- από τους οπωρώνες των ορεινών.

    ΓΙΟΡΤΕΣ & ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

    Θεατρικά, χορευτικά φεστιβάλ, πανελλήνιοι αγώνες, αθλητικά γεγονότα, συναυλίες, νεανικές και παιδικές εκδηλώσεις, πανηγύρια και ανταμώματα, εικαστικά, μοντέρνα, παραδοσιακά... όσα ζητάει η ψυχή για να μερέψει τους καημούς της θα τα βρει στο πλούσιο πολιτιστικό καλοκαίρι της Αγιάλειας αλλά και τα δρώμενα όλου του έτους. Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής, ωστόσο, είναι η πληθώρα των γιορτών που αφορούν τα τοπικά προϊόντα και που συγκεντρώνουν πλήθος κόσμου, όπως μας επισήμανε η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Κα Βασιλική Ψυχράμη. Μεταξύ αυτών το Φεστιβάλ Σταφίδας στο Γρηγόρι, το Φεστιβάλ Λαδιού-Ελιάς στον Ελαιώνα, η Γιορτή Κρασιού στην Άνω Ζήρια και τους Αμπελόκηπους, Γιορτή Προβατίνας στη Βρώστενα,  Γιορτή Πετροκέρασου στη Βεργουβίτσα, Γιορτή Τράγου στα Ζαχλωρίτικα, Γιορτή φασολιού στην Περιστέρα, Γιορτή Μήλου στο περιθώρι,  κ.ά. Στην Τέμενη το Πάσχα γίνεται η Καύση του Ιούδα.
    Δρόμοι του Κρασιού:  Αν θέλετε να εμβαθύνετε στο ιδιαίτερο ανάγλυφο των αμπελώνων της Αιγιάλειας και να το συνδυάσετε με ανάλογες γευστικές απολαύσεις σας προτείνουμε τις εξής διαδρομές: 1) Αίγιο-Αγιος Κων/νος-Λάκκα-Γρηγόρι-Βερίνο. 2) Αίγιο-Τράπεζα-Οροπέδιο Αμπελώνων. Αίγιο-Λαμπίρι-Άνω Ζήρια.
    Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε: Την πλούσια συλλογή στο Λαογραφικό Μουσείο Αιγίου. Το χωριό Λάκκα, μπαλκόνι του Κορινθιακού, παραδοσιακός οικισμός με υπέροχες λιθόκτιστες οικίες και την κατάφυτη και ιστορική Παρασκευή με τις πηγές και των Πύργο των Ορεινών. Την προτομή του αγαπημένου ηθοποιού Διονύση Παπαγιαννόπουλου στο Διακοπτό. Το Ίδρυμα Μάνου Χατζιδάκι-Νίκου Γκάτσου στην Ακράτα.
    Συμβουλή: Προμηθευτείτε χάρτη, περάστε από τον Δήμο για έντυπο υλικό, επισκεφτείτε ιστοσελίδες πριν ξεκινήσετε τις εξορμήσεις σας ώστε να γνωρίζετε τι θα συναντήσετε σε κάθε διαδρομή σας..

     

  • Πρόσβαση:

    Αθήνα 1.45΄. Πάτρα, 20΄.
    Ναύπακτος, 45΄. Καλάβρυτα 45΄. Ζαρούχλα

     

Χάρτης