Ιερά Οδός - Ο δρόμος για την Ελευσίνα
0.0/5 κατάταξη (0 ψήφοι)
Κείμενο - Φωτογραφίες: Θάλεια Νουάρου

«Γιατί ανάμεσα στους εξαίρετους και πράγματι θεϊκούς θεσμούς που η Αθήνα σας έχει γεννήσει και φέρει στην ανθρωπότητα, καμία, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι καλύτερη από αυτά τα Μυστήρια. 

Σάββατο πρωί στην οδό Ερμού έξω από τον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού. Το «κάλλιστον προάστειον» της Αθήνας ήταν ένας από τους μεγαλύτερους δήμους στις παρυφές της αρχαίας πόλης. Εκεί, όπου οι κεραμίστες έδιναν μορφή στα περίφημα αττικά αγγεία τους, ανάμεσα στο σπουδαιότερο νεκροταφείο των Αθηνών και τον Ηριδανό, στον οποίο οφειλόταν το αργιλώδες έδαφος της περιοχής. Ένα μικροσκοπικό ρυάκι αναβλύζει επίμονα θυμίζοντας ό,τι απέμεινε από τον θαμμένο ποταμό της Αθήνας, έναν από τους 300 υπόγειους χείμαρρους της πόλης (!). Της πόλης όπου αναπνέουμε, ερωτευόμαστε, διαδηλώνουμε, δημιουργούμε και ελάχιστα γνωρίζουμε γι’ αυτήν...  

Έναν μύθο θα σας πω 

Από μακριά αγναντεύουμε την Ιερά Πύλη, μια από τις κύριες εισόδους της αρχαίας Αθήνας απ’ όπου ξεκινούσε η πομπή των Ελευσινίων. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα τελετουργικά του αρχαίου κόσμου, που σκοπό είχαν να μυήσουν τους συμμετέχοντες στα άρρητα του μεγαλύτερου «μυστήριου» τη ζωής, τον θάνατο. Μια τελετουργία αποκαλυπτική και λυτρωτική, μέρος της οποίας ήταν τα (σεπτά) όργια προς τιμήν της θεάς Δήμητρας (Δηούς), της γης-μητέρας που δίδαξε στην ανθρωπότητα την καλλιέργεια του σίτου:«Είμαι η Δήμητρα, χαρά θνητών και θεών. Το παιδί αυτό (σ.σ. Δημοφώντας) θα το καθιστούσα άτρωτο από τα γηρατειά, μα τώρα είναι αδύνατον να λυτρωθεί από τον θάνατο. Η πολλή αγάπη σου εκμηδένισε ό,τι είχα κάνει. Ο γιος σου θα μείνει θνητός. Αλλά πρώτος απ’ όλους τους ανθρώπους θα σπείρει, και τα στάχια που θα θερίσει θα είναι η αμοιβή των κόπων του» διηγείται, μέσω του Λατίνου ποιητή Οβίδιου, ένας από τους πιο αρχέγονους μύθους της ανθρωπότητας. Διαβάζοντάς τον νιώθεις το μυαλό σου να ξεκουράζεται. Ήταν ίσως ο τρόπος των ανθρώπων εκείνων να συμπυκνώνουν με απλότητα στον λόγο τους την ουσία των πραγμάτων. Έπειτα, κατά τον Ομηρικό ύμνο, παραγ-γέλνει στον συνετό άρχοντα της Ελευσίνας, Κελεό «να χτίσει ο λαός ναό ευρύχωρο και βωμό, διότι εγώ η ίδια θα διδάξω τα μυστήριά μου για να επιτελείτε τελετουργίες και να ευφραίνεται το πνεύμα μου…»

Ελευσίνας μύησις 

Μέχρι 30.000 άτομα υπολογίζεται ότι συμμετείχαν στην πομπή των 22 χλμ. κατά μήκος της Ιεράς Οδού, του δρόμου που οδηγούσε στην Ελευσίνα. Σπαρμένος με τις «ιερές μορίες» του γειτονικού Ελαιώνα, όσο απομακρυνόταν από την πόλη γινόταν ένα απέραντο επίμηκες νεκροταφείο των φτωχών…

Την πέμπτη μέρα κατά το σούρουπο ξεκινούσε η πομπή των Μεγάλων Ελευσινίων, τα οποία διαρκούσαν εννέα μέρες, όσες και η περιπλάνηση της Δήμητρας προς αναζήτηση της Περσεφόνης, της μυστηριακής «Κόρης». Ξεκινούσαν την 15η  Βοηδρομιώνος, του όγδοου δηλαδή από τους 13 μήνες του Αττικού ημερολογίου, που αντιστοιχούσε στα μέσα Αυγούστου με μέσα Σεπτέμβρη. Ήταν μια κορυφαία θρησκευτική γιορτή, όπου πλήθη συνέρρεαν από όλα τα σημεία του τότε γνωστού κόσμου. Τα Ελευσίνια ενέπνεαν μεγάλο σεβασμό μέχρι και στους βαρβάρους, ενώ κατά τη διάρκειά τους απαγορεύονταν οι κατασχέσεις, οι φυλακίσεις και παυόταν κάθε εχθροπραξία.

Η συμμετοχή σε αυτά θεωρούταν τιμή κι όλοι –άνδρες, γυναίκες, δούλοι, ακόμη και βάρβαροι–, είχαν τη δυνατότητα να μυηθούν αρκεί να μιλούσαν άπταιστα ελληνικά. Αποκλείονταν οι «τας χείρας μη καθαροί», δηλαδή οι εγκληματίες και οι ιερόσυλοι ασχέτως αξιώματος. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του αυτοκράτορα Νέρωνα, ο οποίος αποκλείστηκε από τα μυστήρια. Οι ποινές ήταν τόσο αυστηρές που κανείς δεν τολμούσε να το διακινδυνέψει…

Κατά τον μήνα Ανθεστηρίωνα (Φεβρουάριο – Μάρτιο) κάθε έτους πραγματοποιούταν τα Μικρά Ελευσίνια, που σκοπό είχαν την προετοιμασία των υποψήφιων μυστών. Σύμφωνα με την παράδοση πρωτοξεκίνησαν με επιθυμία του Ηρακλή, προκειμένου αυτός να μπορέσει να παρευρεθεί στις γιορτές της Ελευσίνας, και τελούνταν στον Ναό της Δήμητρας στην Άγρα (προάστιο των Αθηνών). Τόσο τα Μικρά όσο και τα Μεγάλα Ελευσίνια συνέπιπταν αντίστοιχα με την εαρινή και τη χειμερινή ισημερία φανερώνοντας τη διττή τους σημασία, που συνδέεται παράλληλα με τον κύκλο της σποράς, τον θάνατο και την αναζωογόνηση της γης.

Στη μεγαλόπρεπη πομπή πρωτοστατούσαν παλαιότεροι μύστες, οι οποίοι στις μυστικές του κίστες (καλάθια) μετέφεραν τα ιερά αντικείμενα της θεάς από το «εν άστει Ελευσίνιο» κάτω από την Ακρόπολη, μαζί και το άγαλμα του Ιάκχου, «το άστρο λαμπρό» των μυστηρίων που οδηγούσε συμβολικά την πομπή. Γιος της Δήμητρας, ο Ίακχος ταυτίζεται με τον απελευθερωτή Βάκχο (γιο της Δηούς και του Διός, αδερφό ή σύζυγο της Περσεφόνης) που ήταν ταυτόσημος του Διονύσου.

Με ύμνους, παιάνες και χορούς, το πλήθος μυρτοστεφανωμένο ακολουθούσε την πομπή. Μαζί του μετέφερε υγρές προσφορές (νερό, μέλι, γάλα και κρασί) αλλά και γουρουνάκια προς θυσία στους διάσπαρτους βωμούς και τους αρχαίους ναούς. Στο αίμα των νεαρών χοίρων απέδιδαν καθαρτήρια δύναμη, η οποία έπαιρνε το βάρος των ανθρώπινων αδυναμιών.

Η χαμένη λεωφόρος 

Το χωμάτινο αρχαίο μονοπάτι σκιάζεται από την πολύβουη λεωφόρο. –Από πού αναπνέει αυτή η πόλη; Τι αφήσαμε ανέπαφο; Τι έχει να μας αποκαλύψει; αναρωτιέμαι στη διαδρομή, σ’ αυτό το διαφορετικό ταξίδι από την Αθήνα στην Ελευσίνα.

Στο Χαϊδάρι, στη θέση που σήμερα βρίσκεται η θρυλική Μονή Δαφνίου, υπήρχε ιερό του Δαφνίου Απόλλωνα, μια από τις σημαντικότερες στάσεις της ελευσίνιας πομπής. Ένας κίονας ιωνικού ρυθμού χρησιμοποιήθηκε για να στηρίξει το καθολικό της μονής, ενώ τρεις ακόμη αφαιρέθηκαν από τον Έλγιν και βρίσκονται σήμερα στο Βρετανικό μουσείο. Εκτός του Απόλλωνα και της Αθηνάς, κατά τον Παυσανία υπήρχαν εδώ αγάλματα της Δήμητρας και της Περσεφόνης, γεγονός που υπονοεί έναν τεράστιο σε μέγεθος ναό, ο οποίος καταστράφηκε από τους Βησιγότθους περί το 395 μ.Χ. Οχυρωμένη με το φράγκικο τείχος του 12ου-13ου αιώνα, η εντυπωσιακής αρχιτεκτονικής Μονή φιλοξενεί στο εσωτερικό της εξαιρετικής τέχνης βυζαντινά ψηφιδωτά και αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Λίγο πιο κάτω, στην Αφαία Σκαραμαγκά, το υπαίθριο ιερό της Αφροδίτης κρύβεται καλά από τα μάτια των διερχόμενων οδηγών. Είναι ένας λαξευμένος βράχος με κόγχες, όπου οι πιστοί εναπόθεταν τα αφιερώματά τους στη θεά του Έρωτα, που στον μύθο συνδέεται με την ανθρώπινη αδυναμία.  «Η Περσεφόνη λησμόνησε τις συμβουλές της μητέρας της να μη παρασυρθεί από τη γοητεία του Έρωτα και να μη δρέψει τα γήινα άνθη. Ανίσχυρη ενώπιον του παρασύρθηκε κι έκοψε έναν ωραιότατο νάρκισσο, που φύτρωσε όταν αυτός χτύπησε με το τόξο του στη γη. Τότε, κεραυνός έπεσε, η γη άνοιξε, κι ο Πλούτωνας την άρπαξε με το χρυσό του άρμα μεταφέροντάς τη στο βασίλειο του Άδη...»

Μαρμάρινα περιστέρια, αγαλματίδια του Έρωτα και της Αφροδίτης αλλά και πλάκες με ανάγλυφες απεικονίσεις έχουν βρεθεί στον περιφραγμένο χώρο με τον βωμό που στέκει ως σήμερα. Περίπου 12.000 Δωδεκαθεϊστές υπολογίζεται πως υπάρχουν στις μέρες μας παγκοσμίως, κι αφήνουν ακόμη τα αναθήματά τους στη θεά…

Λίγα μέτρα πιο πέρα, σφηνωμένο κάτω από τη θεόρατη τσιμεντογέφυρα του Κηφισού στέκει ακόμη το τετράτοξο γεφύρι του 2ου αιώνα μ.Χ., όπου οι παριστάμενοι αντάλλασσαν μεταξύ τους καυστικά αστεία «να τα πάρει το ποτάμι…» Ήταν οι λεγόμενοι «γεφυρισμοί», μέρος και αυτοί της διαδικασίας της κάθαρσης –να τα πουν, να τα βγάλουν από μέσα τους, να μην κρατούν κακίες κι απωθημένα. Λέγεται μάλιστα, πως από εδώ προέκυψε και η έκφραση «του έσυρε τα εξ αμάξης».

Επειδή της πομπής προΐσταντο οι πλούσιοι, οι οποίοι αντί να περπατούν διένυαν την απόσταση ξεκούραστοι επάνω στις άμαξές τους, πιστοί με καλυμμένο το πρόσωπο κρύβονταν κάτω από τούτες τις καμάρες και τους εξαπέλυαν ύβρεις και κουτσομπολιά…

Δίπλα στην ακτή Σκαραμαγκά, στην μπαζωμένη σημερινή λίμνη Κουμουνδούρου, η πομπή σταματούσε και οι επίσημοι έδεναν για καλή τύχη στο δεξί χέρι και το αριστερό πόδι κάθε μυημένου μια κίτρινη κλωστή βαμμένη με κρόκο. Βάλτος σήμερα, η λίμνη ήταν μια από τις δύο αρχαίες ιερές λίμνες των Ρειτών, που ήταν αφιερωμένες στη Δήμητρα καθώς, σύμφωνα με τον μύθο, εκεί χάθηκε στην προσπάθειά της να βρει την Περσεφόνη.

«Εννέα μέρες έψαχνε η Δήμητρα την Κόρη. Η Εκάτη την είχε δει μα την οδήγησε στον Ήλιο, τον μόνο ικανό να γνωρίζει την αλήθεια. Συντετριμμένη για την αρπαγή της Περσεφόνης εγκατέλειψε τον Όλυμπο κι άρχισε να περιπλανιέται στις πολιτείες των ανθρώπων μεταμορφωμένη σε θνητή γριά ώστε να μην την αναγνωρίζει κανείς…» 

Το στάρι, το ρόδι και η Αγέλαστος Πέτρα Νύχτα πια, η πομπή έφτανε στο Ελευσίνιο Ιερό που βρίσκονταν κατά τη μεριά της θάλασσας. Την υποδέχονταν τα μέλη του ιερατείου, που κατάγονταν από το γένος των Κηρύκων και των Ευμολπιδών κι ήταν απόγονοι του βασιλιά Κελεού. Ο γιγάντιος κίονας των μεγάλων προπυλαίων, κείτεται σε κομμάτια στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. «Πόσο διαφορετικά θα ήταν αν είχε αναστηλωθεί» παραπονιέται η αρχαιολόγος μας Εύα Κουρέτα. Ήταν ακριβές αντίγραφο των προπυλαίων της Ακρόπολης των Αθηνών. Προγενέστερα ήταν τα μικρά προπύλαια που τη στέγη τους στήριζαν δύο γιγάντιες Καρυάτιδες-Κιστοφόροι. Στο μικρό Μουσείο του αρχαιολογικού χώρου θα δούμε μόνο τη μία. Η δεύτερη κλάπηκε από τον Άγγλο περιηγητή Έντουαρντ Κλαρκ και εκτίθεται στο μουσείο Fitzwilliam του Κέιμπριτζ.

Βρισκόμαστε σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής, στην Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2021. Τι θα αποκομίζαμε, αν δεν είχαμε μαζί μας την Εύα; το πιθανότερο τίποτα. Τι να ξεχωρίσεις ανάμεσα σε ερείπια που μοιάζουν στοιβαγμένα αδόμητα καλύπτοντας ένα τεράστιο ιστορικό φάσμα από τα Μεσοελλαδικά ως τα Υστερορωμαϊκά χρόνια…Τα περισσότερα από τα μνημεία που βρίσκονται στον χώρο είναι Ρωμαϊκά, πολύ μακριά από την αισθητική του λιτού και τ’ απέριττου, τη χρυσή τομή των Κλασσικών χρόνων. Αξιόλογα δείγματα της, εκείνης της εποχής –αγάλματα της Κόρης, της Δήμητρας και του Διονύσου, ανάγλυφες αναπαραστάσεις και επιγραφές, αγγεία, μαρμάρινοι πυρσοί– καθώς και ευρήματα από το νεκροταφείο της Ελευσίνας, θα δούμε στο Μουσείο, το οποίο στεγάζεται στο ίδιο κτίριο από την εποχή που πρωτοχτίστηκε εν έτει 1885…

Κάτω από την κορυφή του βράχου που σήμερα κοσμεί το εκκλησάκι της Μεσοσπορίτισσας, της Παναγιάς της… σποράς, βρίσκεται μια φυσική σπηλιά. Είναι το Πλουτώνειο, το μοναδικό ως σήμερα στον κόσμο Ιερό αφιερωμένο στον Άδη. Ρόδια κι άλλες προσφορές σύγχρονων Δωδεκαθεϊστών εναποτίθενται στη σχισμή του σπηλαίου, όπου σύμφωνα με Ορφικούς ύμνους ήταν οι «πόρτες» του σκοτεινού θεού. Το ρόδι, σύμφωνα με τον μύθο, συμβόλιζε τη συμφιλίωση με τον θάνατο και για κάποιους ήταν ένα από τα ιερά αντικείμενα της θεάς.«Ο χρόνος της θλίψης της Δήμητρας υπήρξε σκληρός για τους ανθρώπους. Οι σπόροι δεν φύτρωναν κι η πείνα τούς απειλούσε με απώλεια. Ο Ζευς επενέβη ζητώντας από τον Άδη να αφήσει την Κόρη να επιστρέψει στη μητέρα της. Αυτός υπάκουσε, μα για να τη δέσει μαζί του για πάντα, της έδωσε να φάει σπόρους ροδιού. Όσους σπόρους έφαγε τόσους μήνες θα βρίσκεται στον κάτω κόσμο και η γη θα μαραζώνει. Κι όταν επιστρέφει απ’ τα ερέβη θα έρχεται η άνοιξη, να καλύπτει με τα άνθη της τη γη…» Αυτά αποφάνθηκαν οι θεοί. Κι οι σπόροι, ανάλογα το κλίμα της κάθε περιοχής, ήταν τρεις ή τέσσερις ή έξι...

Πιο πέρα το Καλλίχορον (Παρθένιο) φρέαρ κι η Αγέλαστος Πέτρα κάτω απ’ την ελιά, όπου κάθισε η Δήμητρα, όταν τη βρήκαν οι κόρες του Κελεού. Ρωμαϊκά τρίγλυφα απεικονίζουν το στάρι και την παπαρούνα, χαρακτηριστικά σύμβολα της θεάς. «Με χυμό παπαρούνας ανακατεμένο με γάλα υπνώτιζε τον Δημοφώντα για να τον κάνει αθάνατο σκεπάζοντάς τον με τη δύναμη του πυρρός…»

Βαθιά χαραγμένες στο μάρμαρο υπάρχουν ακόμη οι αυλακιές της πύλης στην τελευταία είσοδο προς τον μυστηριακό χώρο του Τελεστηρίου. «Εκάς οι βέβηλοι» φώναζε ο Κήρυκας κι οι μη καθαρμένοι εξέρχονταν του Ναού. Μια θάλασσα από κίονες –συνολικά 42– στήριζαν το τεράστιο οικοδόμημα, που κατασκευάστηκε από τον Περικλή, με πρώτο αρχιτέκτονα τον Ικτίνο, και κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους έφτασε να χωρά 3.000 άτομα!

Στο κέντρο του ήταν το άδυτο, το μικρό δωμάτιο, όπου φυλάσσονταν με ακραία μυστικότητα τα ιερά αντικείμενα. Σύμφωνα με τον Foucart, μυημένοι και υποψήφιοι κρατούσαν μαζί τους κίστες με μυστικά γλυκίσματα, ιερά τρόφιμα παρασκευασμένα από κριθάρι και σίτο, στα οποία αποδίδονταν «θεία χάρη». Τις προηγούμενες μέρες είχαν νηστέψει κι είχαν πιει τον κυκεώνα, ο οποίος στο όνομα της Δήμητρας διανέμονταν και εντός του ναού. Πρώτη τής τον είχε προσφέρει η Ιάμβη στην προσπάθειά της να την κάνει να γελάσει, κι ήταν ένα μείγμα από νερό, αλεσμένο κριθάρι και ένα είδος μέντας, «το μόνο ποτό που δέχτηκε ποτέ θεά από χέρια θνητής…»

Στα «δρώμενα», τα «δεικνύμενα» και τα «λεγόμενα» διακρίνονταν οι τελετουργίες της μύησης που υποσχόνταν να εξασφαλίσουν στους μύστες τη σωτηρία και… τίποτ’ άλλο δεν θα μάθουμε ποτέ γι’ αυτές. Το «απαγόρευαν οι θεοί», κι όποιος μαρτυρούσε το οτιδήποτε απειλούταν με την εσχάτη των ποινών. Διαγόρας, Αλκιβιάδης και Αισχύλος δικάστηκαν και κινδύνευσαν με την κατηγορία ότι μίλησαν δημόσια για τα απόρρητα των μυστηρίων. Ακόμη και ο Παυσανίας, κατά την περιήγησή του στον χώρο, αποφεύγει να περιγράψει το οτιδήποτε «διότι του το απαγόρευσε ένα όνειρο…»

Πολλά έχουν γραφτεί στην προσπάθεια των ερευνητών να προσεγγίσουν τα τεκταινόμενα εντός του ναού. Πηγές που ανήκουν σε χριστιανικούς συγγραφείς θεωρούνται αναξιόπιστες, καθώς δυσφημίζουν και πολεμούν ως παγανιστικό οτιδήποτε σχετίζεται με το αρχαίο ελληνικό πνεύμα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η άποψη του Hofmann, εφευρέτη του LSD, η οποία δημοσιεύεται σε μελέτη του 1979. Θέλοντας να τονίσει τη λειτουργία των ψυχοδηλωτικών ουσιών ως μέσο για το «γνώθι σ’ αυτόν», θεωρεί πως το μυστικό των Ελευσινίων κρυβόταν στις διάσημες καλλιέργειες του Ράριου πεδίου. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι πιθανώς είχαν καταφέρει να απομονώσουν από την ερισυβώδη όλυρα, έναν παρασιτικό μύκητα που αναπτύσσεται στο σιτάρι, το κριθάρι κι άλλα δημητριακά και δεν είναι άλλο από τη γνωστή μας ήρα. Είναι ένα ισχυρό δηλητήριο και φάρμακο με ψευδαισθησιογόνα δράση και χημική σύσταση παρόμοια με αυτή του LSD. Απομονώθηκε εργαστηριακά το 1918 αποτελώντας έπειτα βασικό συστατικό πολλών φαρμάκων. Απουσία όμως ιστορικής τεκμηρίωσης τα πάντα θεωρούνται εικασίες. 

Κοιμήσου Περσεφόνη 

Με τον καιρό ήρθε η παρακμή και η βεβήλωση. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Μακεδόνα κατακτητή Δημήτριου, ο οποίος ήθελε να συμμετέχει εκτός εποχής στα μυστήρια, οπότε οι Αθηναίοι εξέδωσαν ψήφισμα μετονομάζοντας τους ημερολογιακούς μήνες (!). Ο Πλάτωνας περιγράφει με αγανάκτηση πως οι λειτουργοί εκμεταλλεύονταν τη φήμη των μυστηρίων, πραγματοποιώντας τελετές έναντι αμοιβής στις οικίες των πλουσίων για εξαγνισμό και εξαγορά αμαρτιών…Κατά την επιδρομή τους στην Ελλάδα, το 396 μ.Χ., οι Χριστιανοί Βησιγότθοι κατέστρεψαν το Ιερό της Ελευσίνας και φόνευσαν τον Ιλάριο, τελευταίο ιεροφάντη των μυστηρίων. Το μυστικό θάφτηκε μαζί του για πάντα – τιμούσαν τις λέξεις τους οι αρχαίοι…«Πρέπει να μάθετε να αψηφήτε τα σκότη για να χαρείτε το φως» αναφωνεί ο Ιεροφάντης στους μύστες, αναφέρει σε μαρτυρία του ο αυτοκράτορας Ιουλιανός. Κι ο μύθος υποδήλωνε ακριβώς αυτό: την κατάδυση στον κόσμο του μη-ορατού, τα βάθη του ασυνείδητου, κι έπειτα την επιστροφή στη μήτρα-μητέρα, την ένωση με το Έν που θα φέρει τη λύτρωση, τη σωτηρία. Αυτή ακριβώς ήταν και η σημασία της μύησης· η κατάκτηση μια καινούριας γνώσης, το πέρασμα σε μια νέα κατάσταση μέσω του ανοίγματος των αισθήσεων και της επαφής με τον εσωτερικό εαυτό.

Έξω απ’ το μουσείο με τα στοιβαγμένα εκθέματα αγναντεύω από ψηλά τη γύρω μου θέα. Μια πόλη κάτω από μια πόλη, την αυλή της ακουμπά ένα άγαλμα, στο φόντο ευλογημένη η θάλασσα και τα φουγάρα των βιομηχανιών. Εδώ ίσως συμπυκνώνεται όλο το παράδοξο της ελληνικής πραγματικότητας. Κωμικό μαζί και τραγικό, με μια δόση γοητείας μες τις ακραίες του αντιθέσεις. «Πηγή πάσης βλαστήσεως και πάσης ζωής είναι ο τάφος των όντων», συμπεραίνει ο Decharme, ως απόσταγμα των Ελευσίνιων μυστηρίων που έθεσαν τις βάσεις της εσωτερικής φιλοσοφίας και της σύγχρονης ψυχολογίας. Μετά 4.000 χρόνια, η Ιερά οδός είναι συνώνυμη του τόπου, όπου ανάμεσα σε καπνούς και αλκοόλ πνίγουν το ντέρτι τους οι Νεοέλληνες. Κι εδώ που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες, ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο, τώρα πετούν αποτσίγαρα οι τουρίστες, και το καινούριο παν' να δουν διυλιστήριο. (Νίκος Γκάτσος)

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Ευχαριστούμε την κ. Ιωάννα Γάλλου διευθύντρια της ΚΕΔΡΟΣ Travel και τη ξεναγό μας, αρχαιολόγο κ. Εύα Κουρέτα. Η ΚΕΔΡΟΣ είναι μια καινοτόμος εταιρία στον χώρο του ταξιδιού που πραγματοποιεί πρωτότυπες θεματικές ξεναγήσεις στην Αθήνα, τον Πειραιά, το Λαύριο και την υπόλοιπη Αττική, συστήνοντάς μας με άγνωστες πτυχές των προορισμών. Μουσεία και αρχαιολογικοί τόποι εντός, αλλά και εκτός Αττικής, μάς ανοίγονται με διαφορετική ματιά. Η συγκεκριμένη ξενάγηση: Ελευσίνας μύησις – Το στάρι, το ρόδι και η Αγέλαστος Πέτρα, θα πραγματοποιηθεί ξανά στις 17 Μαρτίου 2019. Αναλυτικό πρόγραμμα: www.kedrostravel.com κα περισσότερες πληροφορίες,

    Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.